OP ZOEK NAAR HET ECHTE BALI

”Wie van jullie weet waar ik het echte Bali kan vinden? Waar moet ik zijn en wat moet ik volgens jullie doen om het echte Bali te zien en te ervaren?”

Voor wie mij nog niet (goed) kent, als ‘expatriat’ (een buitenlander die langdurig in den vreemde verblijft, in dit geval uiteraard Bali) zou ik natuurlijk zelf het antwoord op die vraag moeten weten; de vraag was dan ook een retorische, bedoeld om er de discussies over 'het echte Bali' wat meer ‘body’ mee te geven.

Als je regelmatig op het Internet zit en de diverse Bali Travel Forums bezoekt, dan is het je ongetwijfeld opgevallen dat ‘het echte Bali’ er regelmatig onderwerp van discussie is. Een vraag als hierboven wordt dan ook keer op keer gesteld. Je was dan waarschijnlijk ook al op de hoogte van de verschillende opvattingen en meningen die er over dat ‘echte Bali’ bestaan. Houdt iemand zelf het meest van cultuur en natuur, dan wordt de vraagsteller meestal naar min of meer afgelegen lokaties gestuurd, lokaties die telkens ver genoeg van de toeristische centra gelegen zijn om dat etiket ‘echt’ schijnbaar pas te mogen verdienen; dergelijke lokaties worden graag in geuren en kleuren aan de vraagsteller beschreven. Een Kuta-fanaat reageert daar vaak met opmerkingen op in de strekking van, ‘de Peanuts Club in Kuta en de flessen Bintang bier daar zijn net zo echt zijn als wat dan ook waar dan ook in Bali hoor’. Beiden hebben gelijk natuurlijk. Alles wat fysiek is, is 'echt'. Dat zal niemand ontkennen. We mogen daarmee dan ook concluderen dat iemand die op zoek is naar 'het echte Bali’ klaarblijkelijk op zoek is naar iets anders dan ‘alleen maar’ het bezoeken van een onbepaalde, ‘echte’ fysieke lokatie, waar dan ook in Bali gelegen.

Dus, wanneer voldoet het fysieke décor van het wereldse passiespel "Op Zoek Naar Het Echte Bali" dan aan dat etiket ‘echt’?.... hoor ik daar iemand “décorstukken“ roepen? Daar zit wat in. Blijft natuurlijk de vraag wélke décorstukken er dan voor nodig zijn, en in welke settings.

De Kuta-fanaat springt op en roept, “de Peanuts Club in Kuta!”

Ok dan, laten we het décor van Kuta als uitgangspunt nemen voor onze queeste, onze zoektocht naar het echte Bali.

Dit décor is bij uitstek geschikt voor degenen die van uitgaan en van winkelen houden. De setting van déze versie van het stuk "Op Zoek Naar Het Echte Bali" wordt gekenmerkt door een eeuwige zomer, een groep Balinees-Javaans-Indonesisch sprekende vaste acteurs die de Engelse taal wat beter beheersen dan hun collega-acteurs in de andere settings van hetzelfde stuk, een grote, continue wisselende groep westerse gastrolspelers, lange brede stranden met een in het algemeen goede surf, en verder een overwegend moderne (westerse) infrastrutuur met als décorstukken tal van hotelletjes, clubs, bars, disco's, langaam rijdende, ronkende files van auto's, motorfietsen en taxi's, winkelcentra, kleine winkeltjes, en restaurantjes, inclusief vestigingen van McDonalds, KFC en Dunkin' Dougnut.

"Hou maar op, daar in Kuta kun je het echte Bali heus niet vinden hoor", roepen de cultuur- en natuurliefhebbers in koor. "Wat je daar opnoemt, past totaal niet in het beeld van het echte Bali. Het echte Bali heeft juist zo min mogelijk, en als het even kan het liefst helemaal geen van die westerse elementen, of décorstukken zoals jij ze noemt".

Interessant. Zodra je zoiets roept, bevind je je automatisch in dat Kuta décor. In tegenstelling tot de Kuta fanaat, die zich daar op z'n plek voelt en beweert het echte Bali er wel degelijk te kunnen vinden, vinden jullie juist dat de daar aanwezige décorstukken ongeschikt zijn voor een set die aan dat etiket 'echt' mag voldoen - dus ben je verdwaald op je zoektocht, want je bevind je duidelijk op de verkeerde set....

De meest geschikte set en de décorstukken voor het 'Echte Bali' worden blijkbaar (mede) bepaald door de groep westerse gastrolspelers waartoe je jezelf rekent, mogen we daarmee concluderen. En omdat andere groepen die set en décorstukken juist afkeuren, mogen we tevens concluderen dat er daarnaast dus blijkbaar nog iets anders een rol speelt, voordat een set als 'het echte Bali' kan worden bestempeld.

"Je kunt wat ons betreft lullen als Brugman, maar een overwegend westers decor strookt totaal niet met het echte Bali, de échte cultuur en het échte Balinese leven van alledag. Het echte Bali heeft zandweggetjes in plaats van asfaltwegen en daar is nauwelijk of geen gemotoriseerd verkeer, laat staan files. Kleine, rommelige warungs in plaats van winkelcentra en westerse restaurants. Je kunt het alleen nog maar vinden op plekken waar nauwelijks toeristen komen".

Wat mij betreft hebben jullie gelijk, maar bedenk wel dat jullie gelijk alleen maar geldt binnen jullie groep. Immers, we hebben zojuist vastgesteld dat alle décors en décorstukken, juist omdat ze fysiek zijn, even 'echt' zijn. Het misverstand in deze discussie is telkens dat jullie met 'echt' eigenlijk 'traditioneel' bedoelen. Jullie zijn op zoek naar het traditionele Bali, de traditionele cultuur en het traditionele leven van alledag. En we mogen daarmee dan tevens concluderen dat de Kuta fanaat, die het echte Bali in zijn moderne, westerse Bali décor heeft gevonden, om dezelfde reden ook iets anders moet bedoelen met het begrip 'het echte Bali'.

Los van alle fysieke décors en décorstukken spelen niet-fysieke factoren, zoals verwachtingspatronen, emoties en gevoelens, blijkbaar ook een rol bij het bestempelen van een bepaalde set als 'het echte Bali'. En omdat dergelijke niet-fysieke factoren per definitie persoons-gebonden zijn, moeten er bínnen de diverse spelersgroepen óók meningsverschillen bestaan over het bestempelen van sets als 'echt' of 'traditioneel', binnen een bepaald décor - of dat nu in Kuta of in 'the middle of no-where' is.

Iemand die van uitgaan houdt, zoals de Kuta fanaat, heeft zo zijn eigen, persoonlijke voorkeuren voor bepaalde bars en clubs (zoals die al enkele malen genoemde Peanuts Club, waar hij zich het meest thuis lijkt te voelen), en om welke reden dan ook zal hij aan andere uitgaansgelegenheden juist een hekel hebben. Desgevraagd of ongevraagd zal hij uiteraard alleen zijn voorkeursplekken aan anderen adviseren. Maar een ander, die ook van stappen houdt, kan om welke reden dan ook juist een hekel aan die Peanuts Club hebben, en geeft de voorkeur aan plekken waar onze Kuta fanaat juist weer een hekel aan heeft. Wellicht komt dat door verschillen in verwachtingspatronen wat betreft de samenstelling van de set, zoals het type muziek dat er gedraaid wordt, het groepje vaste acteurs dat de staff van de Peanuts Club vormt, het gedrag van de in de Peanuts Club aanwezige westerse gastrolspelers, de prijzen, of een combinatie van dergelijke factoren. En dat zelfde geldt natuurlijk voor de meer traditionele sets, in minder westerse décors.

'Het echte Bali', mogen we concluderen, is dus bovenal een bepaald gevoel dat je op een bepaalde plek of bij een bepaalde ervaring hebt. De min of meer vermeend 'noodzakelijke' fysieke elementen die binnen een décor aanwezig of juist afwezig dienen te zijn, kunnen dat 'echte Bali'-gevoel slechts helpen opwekken, verzwakken of versterken.

Elke beschrijving van het echte Bali is niets anders dan een beschrijving van persoonlijke gevoelens en emoties die iemand op een bepaalde plek of tijdens een bepaalde ervaring had. En omdat 'het echte Bali' een gevoel, een emotionele toestand is, zit dat 'echte Bali' dus tussen je oren; het een puur persoonlijke 'echtheid'.

Gevoelens en emoties kunnen slechts verwoord worden in herkenbare, fysieke symbolen - inderdaad, die décors en décorstukken dus - die je bewust of onbewust met je gevoelens en emoties associeert.

Omdat dergelijke symbolen (associaties met gevoelens en emoties dus) persoonlijk zijn, kunnen jouw symbolen bij een ander mogelijk associaties met totaal andere gevoelens en emoties oproepen, en daarmee tevens een verwachtingspatroon wat in meer of mindere mate teleurstellingen kan opleveren.

De vraag waar het echte Bali te vinden is en wat je moet doen om het te ervaren, kan daarom alleen door jezelf beantwoord worden, door zelf op zoek te gaan en tijdens je zoektocht zoveel mogelijk en zo intens mogelijk te ervaren.